Milieu, toezicht en handhaving

21-10-2010 De gemeente beschermt het milieu binnen haar grondgebied. Bedrijven moeten voor het uitoefenen van hun werk aan de gestelde regels voldoen. Indien u van mening bent dat in uw omgeving sprake is van onnodige of buitensporige milieubelasting, dan kunt u dit melden aan de gemeente. Zowel burgers als bedrijven kunnen te maken krijgen met de handhaving van de milieuwetgeving. Een bedrijf krijgt bijvoorbeeld regelmatig een toezichthouder van de gemeente op bezoek. Maar ook de politie kan een bedrijf komen controleren op het voldoen aan de milieuwetgeving.

Beschrijving

Preventieve handhaving door de gemeente

Een taak van de gemeente is het voorkomen van ongewenste situaties. Het gaat hierbij om toezicht op de naleving van voorschriften zoals genoemd in vergunningen of in wettelijke regels. Tot de preventieve handhavingstaken door toezichthouders van de gemeente behoort ook het geven van voorlichting, bijvoorbeeld over de juiste verwerking van gevaarlijk afval.

Handhaving door de politie

De politie houdt zich ook bezig met toezicht op de milieuwetgeving. De politie is immers dag en nacht bereikbaar en kan vaak al in een zeer vroegtijdig stadium (dreigende) ongewenste situaties signaleren en daar tegen optreden.

Bevoegdheden van de gemeente

Veel bedrijven krijgen regelmatig een controlebezoek van een toezichthouder van de gemeente. Het is daarom nuttig om te weten wat de bevoegdheden van een toezichthouder zijn. Samengevat heeft deze de volgende bevoegdheden:

Het recht van toegang tot bedrijven en andere plaatsen (behalve woningen) waar milieubelastende activiteiten (kunnen) plaatsvinden.
Het recht van inzage in relevante bescheiden en het maken van kopieën daarvan.
Het recht monsters te nemen en goederen te onderzoeken.
Het recht voertuigen staande te houden en op relevante aspecten te onderzoeken.
Het recht medewerking te verlenen en inlichtingen te verschaffen die betrekking hebben op een bepaalde toezichtactiviteit.

Iedereen is verplicht om de toezichthouder alle medewerking te verlenen bij de uitoefening van zijn functie. Een toezichthouder kan, indien hij dat noodzakelijk vindt, de hulp inroepen van de politie. Een toezichthouder moet zich altijd kunnen legitimeren.

Repressieve handhaving

Als een toezichthouder niet tot afspraken kan komen met een bedrijf om een milieuovertreding op te lossen, kan de gemeente bestuursrechtelijk optreden. Hierbij kan de gemeente:

De verleende omgevingsvergunning of ontheffing geheel of gedeeltelijk intrekken.
Bestuursdwang toepassen (bijvoorbeeld het op kosten van de overtreder ongedaan maken van de ongewenste situatie en in het uiterste geval het bedrijf geheel of gedeeltelijk sluiten).
Een dwangsom opleggen (bij elke overtreding, of periode dat de overtreding duurt een verplichting tot betaling van een geldsom).

Naast het bestuursrechtelijk optreden kan ook strafrechtelijk worden optreden. Strafrechtelijk optreden vindt plaats in nauw overleg met het openbaar ministerie (OM) waarbij de volgende middelen ter beschikking staan:

Het opmaken van een proces-verbaal.
Het geven van een waarschuwing.
Kennisgeving van niet vervolgen wanneer de overtreder aan bepaalde voorwaarden voldoet.
Het aanbieden van een transactie (tegen betaling van een bedrag wordt afgezien van strafvervolging).
Inbeslagneming.
Het treffen van een voorlopige maatregel.
Vervolging en veroordeling tot een geldboete/hechtenis of gevangenisstraf.

Politiemensen voeren de strafrechtelijke handhaving uit. Opsporingsambtenaren hebben verdergaande bevoegdheden dan toezichthouders.

Overige milieuwetgeving

Naast de omgevingsvergunning kan de gemeente op het gebied van de milieuwetgeving ook handhavend optreden in het kader van onder andere de Wet bodembescherming en de Wet geluidhinder. Maar ook op afzonderlijke artikelen van de Wet milieubeheer zoals het illegaal storten van afval of het opzettelijk vervuilen van het milieu, kan de gemeente handhavend optreden.

Overige betrokken instanties

Naast de gemeente zijn er verschillende instanties die zich bezighouden met de handhaving van de milieuwetgeving. In de eerste plaats natuurlijk de politie. Maar ook de provincie, Rijkswaterstaat, het waterschap (voor de Waterwet) en de AID (Algemene Inspectie Dienst van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) en de VROM-inspectie (van het ministerie van VROM).

Kosten

Aan handhavend optreden van de gemeente zijn geen kosten verbonden die aan de burger in rekening worden gebracht.

Procedure

Als u een milieuovertreding of -misdrijf vermoedt, hebt u diverse mogelijkheden om dit kenbaar te maken.

U kunt een melding doen bij de politie of de gemeente. U kunt hierbij een verzoek tot handhaving indienen. U kunt bijvoorbeeld de gemeente vragen binnen een bepaalde termijn een waarschuwing te versturen waarin staat dat de gemeente bestuursdwang zal toepassen als de milieuovertreding voortduurt. Ook kunt u in bepaalde gevallen de gemeente verzoeken tot het nemen van andere maatregelen (zoals het opleggen van een dwangsom).
U kunt zich rechtstreeks tot de officier van justitie wenden.
U kunt, volgens het Burgerlijk Wetboek, een aanklacht indienen bij de rechtbank op grond van een onrechtmatige daad. Een milieuovertreding kan namelijk ook onrechtmatig zijn ten opzichte van de aanklagende partij.

21-10-2010