Er zijn veel verschillende soorten virussen die de gezondheid kunnen bedreigen. Er kunnen besmettelijke ziekte ontstaan die veel mensen treffen. We spreken dan van een ziektegolf of epidemie. Een ziektegolf kan grote maatschappelijke gevolgen hebben: artsen en verpleegkundige krijgen het heel druk, veel mensen worden ziek waardoor bijvoorbeeld het openbaar vervoer minder vaak rijden. Het kan gebeuren dat een nieuw soort virus uitgroeid tot een wereldwijde epidemie, zoals bij de Mexicaanse griep. Bij de uitbraak van een infectie is het belangrijk om maatregelen te nemen ter voorkoming van besmetting.
Wat kunt u zelf doen? • Gebruik altijd papierzakdoekjes, die u na gebruik meteen weggooit. • Houd uw hand voor uw mond bij niezen en hoesten. • Was vaak uw handen. • Blijf thuis als u een besmettelijke ziekte heeft. • Blijf uit de buurt van mensen die besmet zijn. • Neem contact op met uw huisarts als u klachten heeft.
Wat doet de overheid? De gezondheidszorg en de hulpdiensten weten wat ze moeten doen bij een ziektegolf en oefenen regelmatig.
Mexicaanse griep Voor meer informatie over het virus dat Nieuwe influenza A (H1N1) -ook wel bekend als Mexicaanse griep- veroorzaakt, kunt u terecht op de website van het RIVM: www.rivm.nl en op de website van de GGD in uw regio: www.ggd-nijmegen.nl
1.2 Een giftige wolk in West Maas en Waal?
De meeste risicovolle bedrijven in ons land op het gebied van gevaarlijke stoffen moeten aan diverse veiligheidseisen voldoen. Het gaat daarbij om het voorkomen en beheersen van de gevaren van zware ongevallen met gevaarlijke stoffen. Een en ander is vastgelegd in het Besluit Risico's Zware Ongevallen (BRZO) 1999. Daarin wordt ook geregeld hoe de overheid daarop moet toezien. Provincies en gemeenten spelen hierbij een centrale rol.
BRZO-bedrijven - ze staan op de risicokaart - werken met een grote hoeveelheid gevaarlijke stoffen. Vandaar dat zij verplicht zijn om een Preventiebeleid Zware Ongevallen en een veiligheidsbeheerssysteem te hebben.
Wat kunt u zelf doen? • Als de sirene gaat: ga naar binnen en stem af op de calamiteitenzender Omroep Gelderland (ether FM 89.1). • Volg de instructies van de hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance) op. • Ga niet naar het ongeval toe. • Sluit deuren, ramen en ventilatieroosters. • Ga naar een goed af te sluiten kamer waar het niet tocht, liefst midden in het huis of gebouw. • Kinderen die op school, in de crèche of de kinderopvang zijn, worden daar opgevangen. Vertrouw op de deskundigheid van de begeleiders daar. • Bied hulpbehoevende mensen en kinderen in uw omgeving hulp aan.
Bent u toch buiten? Loop dwars op de wind, met een natte doek voor uw neus en mond, weg van het ongeval (zie tekening). • Zorg dat u snel van het ongeval weg bent / komt en probeer te schuilen. • Ga niet eerder naar de plaats van het ongeval tot u het sein 'veilig' heeft gekregen.
Wat doet de overheid? Voor BRZO-bedrijven gelden strenge regels. De overheid stelt voor de meeste BRZO-bedrijven rampbestrijdingsplannen op. Deze bedrijven oefenen deze plannen met de hulpdiensten. Er vinden controles plaats door de vergunningverlener, de arbeidsinspectie, de (regionale) brandweer en soms de gemeente. De overheid controleert regelmatig of het bedrijf aan de strenge veiligheidseisen voldoet. Het BRZO is overigens niet van toepassing op onder andere inrichtingen van defensie, kerncentrales, mijnbouwbedrijven en vuurwerkbedrijven. Daarvoor gelden specifieke wetten of regels.
1.3 Brand bij een tankstation in West Maas en Waal?
Lpg is brandbaar en explosief. Als er brand ontstaat bij een lpg-tankstation of wanneer er een ongeval plaatsvindt met een lpg-tankwagen, kan er een gaswolk van lpg ontstaan. Het explosiegevaar is in dat geval zeer groot.
Lpg ontbrandt heel gemakkelijk. Het gas is zwaarder dan lucht, waardoor het boven de grond blijft hangen of lager gelegen ruimtes zoals kelders of het riool kan binnendringen. Bij een ontploffing ontstaat een drukgolf en een grote vuurwolk.
Wat kunt u zelf doen? Als u in de buurt van het ongeval bent: • Als de sirene gaat: ga naar binnen en stem af op calamiteitenzender Omroep Gelderland (ether FM 89.1). • Volg instructies van de hulpdiensten (brandweer, politie, ambulance) op. • Ga niet naar het ongeval toe. • Zorg dat u snel bijvoorbeeld te voet of per fiets minstens 500 meter van de plek van het ongeval vandaan komt. Als u de auto neemt, komt u mogelijk in het verkeer vast te staan. • Bied hulpbehoevende mensen en kinderen in uw omgeving hulp aan. • Kinderen die op school, in de crèche of de kinderopvang zijn, worden daar opgevangen. Vertrouw op de deskundigheid van de begeleiders daar.
Als u niet weg kunt uit de gevarenzone: • Schuil op een veilige plek waar geen glasscherven kunnen komen. In een gebouw is dat bijvoorbeeld in douche of toilet, op zolder, achter een kast. Als u buiten bent: schuil achter een muur of een gebouw. • Volg de instructies van de hulpdiensten (politie, brandweer of ambulance) op; bij een dreigende explosie van lpg kan het betekenen dat u uw ramen en deuren open moet zetten en de gordijnen of jaloezieën moet sluiten; zo loopt u minder kans op verwondingen door rondvliegend glas.
Wat doet de overheid? Bij het verlenen van vergunningen stelt de overheid veiligheidseisen aan het vervoer, de levering en de opslag van lpg. Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor de veiligheid ter plaatse. De overheid controleert of aan de gestelde eisen wordt voldaan. Daarnaast oefenen hulpdiensten in het bestrijding van lpg-ongelukken.
1.4 Opstootje of extreem weer tijdens een evenement in West Maas en Waal?
Bij een opstootje of verstoring van de openbare orde tijdens een evenement kunnen mensen in de verdrukking komen of onder de voet worden gelopen. De aanleiding is vaak iets onverwachts: een brandje, een vechtpartij, een plotselinge weersverandering. Er is een kans dat u daar onbedoeld bij betrokken raakt.
Vóór u een gebouw of een gebouwencomplex binnengaat, of een evenemententerrein opkomt: kijk waar de nooduitgangen of vluchtroutes zijn.
Als er paniek ontstaat, of rellen losbarsten: • Ga niet naar de plek van paniek of ordeverstoring toe. • Houd veilige afstand; blijf zoveel mogelijk uit het gedrang. • Volg de aanwijzingen op van de aanwezige hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance).
Bij ontruiming of evacuatie: • Loop altijd met de mensenstroom mee. • Volg de aanwijzingen op van de aanwezige hulpdiensten. • Probeer niet in paniek te raken.
Extreem weer Ook storm, onweer, overvloedige regen of een hittegolf kunnen een evenement danig verstoren en brengen risico's met zich mee. In ieder seizoen kunnen extreme weersomstandigheden plaatsvinden.
Wat kunt u zelf doen? 1. Tijdens een storm: • Houd de weersverwachtingen in de gaten. • Zoek zo snel mogelijk een schuilplaats (bijvoorbeeld auto of gebouw). • Blijf uit de buurt van hoge bomen, lantaarnpalen, hekken en hoogspanningsleidingen et cetra. • Bij zwemmen of varen: ga zo snel mogelijk naar de kant. • Volg de instructies van de hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance) op en blijf rustig. • Als u in open veld wordt overvallen: ga gehurkt op uw tenen zitten, sla de armen om de knieën, het hoofd zo laag mogelijk. de handen over de oren en de voeten tegen elkaar. Ga nooit plat op de grond liggen en houd elkaar niet vast!
2. Tijdens een hittegolf: • Houd de weersverwachtingen in de gaten. • Drink minimaal 2 liter water verspreid over de dag en luister naar uw lichaam. • Span u niet te veel in, vooral niet tussen 12:00u en 16:00 uur. • Draag een hoofddeksel, zonnebril en lichte kleding. • Volg instructies van de hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance) op.
Wat doet de overheid? Wie een evenement wil organiseren, moet een vergunning hebben. De gemeente die de vergunning afgeeft, stelt daar eisen aan. Er moeten maatregelen genomen zijn voor de brandveiligheid, voor nooduitgangen, EHBO-voorzieningen en bereikbaarheid van het terrein voor de hulpdiensten (brandweer, politie en ambulances). Tijdens evenementen zijn hulpdiensten op het terrein of in de buurt, zodat zij snel kunnen ingrijpen als er iets gebeurt. Voor de grote buitenevenementen moet een organisator een speciaal draaiboek maken waarin staat beschreven hoe hij opereert bij weersextremen. Ook de hulpverleningsdiensten werken volgens vooraf uitgewerkte scenario's.
1.5 Ongeval met een tankauto met gevaarlijke stoffen in West Maas en Waal?
Transport van gevaarlijke stoffen vindt plaats over de weg, het spoor, het water en door buisleidingen. Tijdens het transport kunnen dingen misgaan. Bij een ongeluk met gevaarlijke stoffen over de weg kunnen veel mensen betrokken raken. Er is kans op het vrijkomen van gevaarlijke stoffen. Er kan bijvoorbeeld een grote brand ontstaan met een explosie tot gevolg of er kunnen giftige gassen vrijkomen met schadelijke gevolgen voor mensen in de omgeving van het ongeval.
Wat kunt u zelf doen? Als er een ongeluk gebeurt, kunt u het beste het volgende doen: • Als de sirene gaat: ga naar binnen en stem af op calamiteitenzender Omroep Gelderland (ether FM 89.1). • Volg instructies van de hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance) op. • Ga niet naar het ongeval toe. • Sluit deuren, ramen en ventilatieroosters. • Ga naar een goed af te sluiten kamer waar het niet tocht, liefst midden in het huis of gebouw. • Bied hulpbehoevende mensen en kinderen in uw omgeving hulp aan. • Kinderen die op school, in de crechè of de kinderopvang zijn, worden daar opgevangen. Vertrouw op hun deskundigheid.
Bent u toch buiten? Loop dwars op de wind met een natte doek voor uw neus en mond, weg van het ongeval (zie onderstaande tekening).
• Zorg dat u snel van het ongeval weg komt en probeer te schuilen. • Volg instructies van de hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance) op. • Ga niet eerder naar de plaats van het ongeval tot u het sein 'veilig' heeft gekregen.
Staat u met de auto in de buurt van het ongeval? • Zorg voor uw eigen veiligheid: wees voorzichtig als u uw auto verlaat. • Ga niet langzaam rijden of stilstaan bij een ongeval; zo veroorzaakt u files. • Houd de vluchtstrook vrij voor brandweer, politie en ambulance.
Wat doet de overheid? Transport over de weg moet aan strenge veiligheidseisen voldoen. Ook oefenen de gemeente en de hulpdiensten (brandweer, politie en geneeskundige hulpverleners) zich in de bestrijding van dergelijke rampen.
1.6 4 dagen zonder gas, water of stroom in West Maas en Waal?
Vrijwel alle huishoudens in Nederland zijn aangesloten op gas, water en stroom. Als een van deze voorzieningen langdurig uitvalt, raakt het dagelijks leven ontwricht, zowel binnenshuis als buitenshuis. De kans op chaos is groot: de telefoon kan uitvallen, het verkeer kan vast komen te zitten en zelfs de volksgezondheid kan in gevaar komen als apparatuur uitvalt.
Wat kunt u zelf doen?
Zorg vooraf dat u: • over een radio op batterijen beschikt waarmee u kunt afstemmen op de calamiteitenzender Omroep Gelderland (ether FM 89.1). • weet waar de dichtstbijzijnde politie- of brandweerpost is. Daar kunt u heen als er geen telefoonverkeer mogelijk is en u hulp nodig heeft vanwege een levensgevaarlijke situatie. • een noodaggregaat heeft als u (erg) van stroom afhankelijk bent. • bent voorbereid door de checklisten 'evacuatie' en 'noodpakket' te raadplegen. Die geven tips en adviezen die ook bruikbaar zijn als voorbereiding op andere noodsituaties. De checklists zijn te vinden op de website van uw gemeente en op www.denkvooruit.nl.
Als de telefoon het nog doet: • telefoneer zo min mogelijk ter voorkoming van een overbelasting van het telefoonnet.
Als er geen stroom, gas en/of water meer is: • bij langdurige uitval stem af op de calamiteitenzender Radio Gelderland via FM 89.1 (ether) of via de autoradio. • schakel gas en elektrische apparaten uit als deze in gebruik waren ten tijde van de uitval. Draai waterkranen dicht bij een waterstoring. • bied hulpbehoevende mensen in uw omgeving hulp aan. • luister naar de instructies van de overheid en hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance) en volg hun aanwijzingen op. Zij geven informatie over de omvang van de ramp, wat de noodmaatregelen zijn, of u wordt opgevangen en of u het rampgebied moet verlaten.
Wat doet de overheid? De overheden, de beheerders en leveranciers van de stroom-, gas- en watervoorzieningen en de hulpdiensten hebben noodplannen klaarliggen. Die treden in werking bij langdurige uitval van stroom, gas of water. Veel bedrijven en instellingen (bijvoorbeeld ziekenhuizen) hebben noodvoorzieningen. De overheid zal de mensen in het getroffen gebied waarschuwen en informeren met de sirene, geluidswagens, SMS-Alert of met folders in de bus. Indien nodig worden opvangcentra en watertappunten geregeld.
1.7 Bent u waterproof in West Maas en Waal?
De kans op een overstroming is klein, maar de gevolgen van een overstroming zijn groot. De stroom valt uit en kunt u geen gebruik maken van uw auto. Bij een hogere waterstand kan ook het gas worden afgesloten, evenals het drinkwater. Zonder stroom heeft u geen tv, geen internet en geen licht; het moeilijk om aan informatie te komen. Zonder gas heeft u geen warm water, en zonder water heeft u geen drinken, kunt u (zich) niet wassen en kunt u het toilet niet doorspoelen. Bij een dreigende overstroming moet iedereen dan ook geëvacueerd worden.
Wat kunt u zelf doen?
Ten eerste kunt u zich voorbereiden om de gevolgen van een overstroming te beperken. Dat doet u door een noodpakket samen te stellen. Dat bevat: • Radio op batterijen. • Zaklamp (denk aan extra batterijen). • Doosje lucifers en kaarsen. • Water en voedsel (plus eventueel blikopener). • Eventueel voor u noodzakelijke zaken zoals specifieke medicijnen. • Contant geld en (kopieën van) identiteitsbewijzen en verzekeringspapieren. • Lijstje met telefoonnummers en locaties van mogelijke opvangadressen. • Verzorgingsartikelen: wc-papier, tandenborstel, tandpasta en zeep.
Ten tweede kunt u het volgende doen bij een evacuatie: • Sluit gas, elektriciteit en water af. • Breng uw waardevolle spullen in veiligheid. • Sluit uw woning bij het verlaten af, maar laat de binnendeuren open. • Denk aan uw buren en hulpbehoevende mensen in uw omgeving. • Draag stevige schoenen en warme kleding. • Gaat u met de auto, neem dekens en uw noodpakket mee. • Als u het gebied verlaat, volg dan de hoofdwegen of de aangegeven routes.
Op de website denkvooruit.nl vindt u onder het kopje 'rampeninstructies' checklists voor de inhoud van het noodpakket én voor wat u moet doen bij een evacuatie.
Wat doet de overheid? Het waterschap inspecteert, beheert en onderhoudt de dijken. Als het hoogwater is, zet het waterschap zijn calamiteitenorganisatie in die de dijken continu bewaakt. Waar nodig worden direct maatregelen getroffen om de dijk te beschermen. Ook de hulpverleningsdiensten hebben zich voorbereid op hoogwater. Afhankelijk van waar de grootste dreiging is, worden routes bepaald om zo snel mogelijk te kunnen evacueren. Ook geven zij aan wanneer u moet evacueren.
